Summary
Highlights
Video, İkinci TBMM'nin görev süresi (1923-1927) ve icraatları hakkında bilgi verir. Lozan Antlaşması'nı onaylaması, Ankara'yı başkent yapması, Cumhuriyeti ilan etmesi ve halifeliği kaldırması, bu meclisin en önemli faaliyetlerindendir. Ayrıca meclisin inkılapçı karakteri vurgulanır.
Lozan Antlaşması'nın meclis içindeki muhalefet nedeniyle onaylanamaması problemi ortaya çıkar. Mustafa Kemal, bağımsızlık sonrası milli egemenliğin sağlanması ve laik inkılapların yapılması için muhalefetten kurtulmak ister. Lozan görüşmelerine ara verildiğinde İzmir İktisat Kongresi toplanır ve 1. TBMM seçimleri yenileme kararı alır. Bu süreçte muhalefet, Mustafa Kemal'i devre dışı bırakmak için bazı seçim şartları getirir ancak Mustafa Kemal bu engelleri aşar.
İkinci TBMM göreve başladıktan sonra yaptığı ilk işlerden biri Lozan Antlaşması'nı onaylamak olur. Ardından 13 Ekim'de Ankara'yı başkent ilan eder. Bu kararlar, henüz Cumhuriyet ilan edilmeden önce alınmıştır ve dönemin önemli siyasi gelişmelerini teşkil eder.
Cumhuriyetin amacı ulusal egemenliği sağlamaktır. Mustafa Kemal, rejim adının konulmasını ve halkın buna sahip çıkmasını ister. Meclis hükümeti sisteminin işleyişindeki zorluklar nedeniyle (bakanların tek tek seçilmesi, hükümet istikrarsızlığı) Fethi Okyar hükümetinin istifasıyla 'Ekim Bunalımı' yaşanır ve bu durum Cumhuriyet'in ilanına zemin hazırlar. 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edilir, bu olay 'doğan çocuğun adının konulması' olarak metaforik bir şekilde açıklanır.
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte Meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçilir. Bu sistemde Cumhurbaşkanı, başbakanı atar ve başbakan da takımını oluşturur. İlk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal, ilk Başbakan İsmet İnönü ve ilk Meclis Başkanı Fethi Okyar olur. Genelkurmay Başkanı ise Mareşal Fevzi Çakmak'tır. Kabine sistemi, hükümet kurmayı ve uyum içinde çalışmayı kolaylaştıran bir yapıya sahiptir.
1921 Anayasası'nda yapılan ilk değişikliğin Cumhuriyet'in ilanı ile gerçekleştiği vurgulanır. Anayasanın birinci maddesi 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' ifadesinden 'Türkiye Devleti'nin yönetim şekli Cumhuriyettir' şeklinde değiştirilir. Bu değişiklik, laiklik ilkesinin henüz tam olarak yerleşmediği bir dönemde 'dini İslam'dır' ibaresinin korunmasıyla birlikte ele alınır.