9.sınıf biyoloji 2.dönem 1.yazılı | Genel tekrar | Full Tekrar

Video, 9. sınıf biyoloji 2. dönem 1. yazılı sınavı için genel tekrar videosu olarak başlıyor ve Crazy Girl 9. Sınıflar Cep Defteri'nin tanıtımı yapılıyor. Öğrencilere, dersin ardından 21 adet sınav provası hazırlandığı belirtiliyor.

Canlı alemleri konusu başlıyor. Bakterilerin prokaryot yapısı, solunum şekilleri (aerobik ve fermantasyon), histon proteinlerinin bulunmaması, tek hücreli olmaları ve endospor oluşturmaları gibi özellikleri açıklanıyor. Fotosentez ve kemosentez yapabilen bakterilerden, hücre zarı, hücre duvarı, kapsül, DNA, plazmit, kamçı ve glikojen depolama özellikleri üzerine bilgi veriliyor. Ortak bakteriyel yapılar vurgulanıyor (hücre zarı, sitoplazma, DNA, RNA, glikojen, ribozom).

Arkeler alemi inceleniyor. Arkelerin prokaryot, tek hücreli ve antibiyotiklerden etkilenmeyen canlılar olduğu belirtiliyor. Ekstrem koşullarda yaşayabilme yetenekleri (metanojenler, termofiller, psikrofiller, halofiller) ve ökaryotlara benzerlikleri (rRNA ve histon proteinleri taşıması) vurgulanıyor.

Protista alemi ele alınıyor. Bir hücreli ve çok hücreli türleri barındıran, tüm üyeleri ökaryot olan bu grubun ototrof, heterotrof veya hem ototrof hem heterotrof olabileceği açıklanıyor. Amip, öglena ve terliksi hayvan gibi örneklere değinilerek kontraktil koful, kamçı, stigma ve sil gibi yapısal özellikler vurgulanıyor. Plazmodyum ve cıvık mantarların da bu alemde yer aldığı belirtiliyor.

Bitkiler alemi inceleniyor. Bitkilerin çok hücreli, ökaryot ve fotosentez yapabilen canlılar olduğu belirtiliyor. İstisnai parazit bitkiler (canavar otu) ile nişasta depolama ve selüloz hücre duvarı özellikleri açıklanıyor. Tohumsuz (karayosunları, eğrelti otları) ve tohumlu bitkiler arasındaki farklar anlatılıyor.

Mantarlar alemi ele alınıyor. Bir hücreli (maya mantarı) ve çok hücreli (şapkalı mantar) olabilen, ökaryot yapıda heterotrof canlılar olduğu belirtiliyor. Hif ve miselyum yapıları, kitin hücre duvarı ve glikojen depolaması özellikleri vurgulanıyor. İlaç ve gıda gibi sektörlerdeki kullanım alanlarına değiniliyor.

Hayvanlar alemi, omurgasızlar ve omurgalılar olarak ikiye ayrılıyor. Tüm hayvanların ökaryot, heterotrof ve çok hücreli olduğu, glikojen depo ettiği ve eşeyli/eşeysiz üreyebildiği belirtiliyor. Omurgasızlar için 'sosis yedi' şifrelemesiyle sünger, sölenter, solucan, yumuşakça, eklembacaklı ve derisi dikenliler açıklanıyor. Her grubun temel özellikleri (sistem yokluğu, sinir sistemi, rejenerasyon, dış iskelet, tüp ayaklar) ve örnekleri veriliyor.

Omurgalı hayvanlar detaylandırılıyor. Kapalı kan dolaşımı, alyuvarlarda hemoglobin bulunması, iç iskelet ve böbrekler boşaltım organı olarak vurgulanıyor. 'Baksak mı' şifrelemesiyle balıklar, kurbağalar (amfibiler), sürüngenler, kuşlar ve memeliler ele alınıyor.

Balıkların iki odacıklı kalbe sahip olduğu, vücutlarının pulla kaplı olduğu ve solungaç solunumu yaptığı belirtiliyor. Soğukkanlı olmaları, kalplerinde kirli kan bulunması, dış döllenme ve dış gelişmeyle üremeleri gibi özellikler açıklanıyor. Küçük dolaşımlarının olmaması ve amonyak boşaltımı vurgulanıyor. Köpek balığı gibi istisnalara değiniliyor.

Amfibilerin üç odacıklı kalbe sahip olduğu, nemli deriyle örtülü olduğu belirtiliyor. Larvayken amonyak, erginken üre atılımı ve metamorfoz geçirmeleri açıklanıyor. Dış döllenme ve dış gelişmeyle üremeleri, soğukkanlı olmaları ve larva döneminde solungaç, erginken deri ve akciğer solunumu yapmaları vurgulanıyor. Semender örneğine değiniliyor.

Sürüngenlerin genellikle üç odacıklı kalbe sahip olduğu (timsahların dört odacıklı), vücutlarının keratin yapılı pul ve plaklarla örtülü olduğu belirtiliyor. İç döllenme ve dış gelişmeyle üremeleri, soğukkanlı olmaları, deri değiştirebilmeleri ve ürik asit boşaltımı gibi özellikler açıklanıyor. Yılan, timsah, kaplumbağa gibi örnekler veriliyor.

Kuşların dört odacıklı kalbe sahip olduğu, vücutlarının tüylerle örtülü olduğu ve akciğer solunumu yaptığı belirtiliyor. Hava keseleri, dişsiz gaga, sıcakkanlılık, iç döllenme ve dış gelişme ile yavru bakımı öne çıkan özellikleridir. Ürik asit boşaltımı, uçamayan kuşlar (deve kuşu) ve uçmayı kolaylaştıran adaptasyonlar (içi boş kemikler, idrar kesesi yokluğu) açıklanıyor.

Memelilerin özellikleri anlatılıyor. Dört odacıklı kalp, kıllarla örtülü vücut, sıcakkanlılık ve akciğer solunumu gibi genel özelliklerinin yanı sıra, sadece memelilere özgü olan ter bezi, süt bezi, kaslı diyafram, olgun alyuvarların çekirdeksiz olması, alveoller ve kulak kepçesi gibi yapılar vurgulanıyor. Üre boşaltımı ve kış uykusuna yatan türler (ayı) örnek veriliyor.

Canlıların temel bileşenleri konusuna geçiliyor. İnorganik (su, asit, baz, tuz, mineral) ve organik (karbonhidrat, yağ, protein, enzim, vitamin, ATP, nükleik asit, hormon) bileşikler sınıflandırılıyor. İnorganik bileşiklerin enerji vermediği, canlılar tarafından üretilmediği ve sindirilmediği belirtiliyor. Su, inorganik bileşiklerin en önemlisi olarak detaylandırılıyor; özellikleri (yüksek öz ısı, yüzey gerilimi, donma özelliği, enzim çalışması için gerekli miktar) açıklanıyor. Dehidrasyon ve hidroliz tepkimelerine değiniliyor, dehidrasyonun ATP gerektirdiği, hidrolizin ise ATP gerektirmediği vurgulanıyor. Monomer ve polimer kavramları açıklanıyor.

Organik bileşiklerin ilki olan karbonhidratlar ele alınıyor. Karbon, hidrojen ve oksijen atomlarından oluştuğu, enerji kaynağı olduğu ve vücutta ilk sırada tercih edildiği belirtiliyor. Monosakkarit, disakkarit ve polisakkarit olarak üç gruba ayrılıyor. Monosakkaritler (riboz, deoksiriboz, glikoz, fruktoz, galaktoz), disakkaritler (maltoz, sükroz, laktoz) ve polisakkaritler (nişasta, selüloz, glikojen, kitin) yapıları ve özellikleri açıklanıyor. Glikozit bağına dikkat çekiliyor. Riboz ve deoksiribozun enerji vermemesi, selülozun sindirilememesi ve kitinin azotlu polisakkarit olması gibi önemli noktalar vurgulanıyor.

Lipitlerin (yağlar) yapısı (karbon, hidrojen, oksijen), enerji verici özelliği (ikinci sırada tercih) ve suda çözünmemesi gibi özellikler anlatılıyor. Adek vitaminlerinin emilimine yardımcı olması, vücut ısısının korunması ve metabolik su açığa çıkarması (göçmen kuşlar, develer, ayılar) gibi fonksiyonlar vurgulanıyor. Ester bağına ve yağ asidi ile gliserolün yapı taşı olduğu belirtiliyor. Yağların neden çok enerji verdiği (bol hidrojen atomu) ve polimer olmaması açıklanıyor. Nötral yağlar, fosfolipitler ve steroidler olarak sınıflandırılıyor.

Proteinlerin yapısı (karbon, hidrojen, oksijen, azot), enerji verici özelliği (üçüncü sırada tercih), yapıcı-onarıcı ve düzenleyici rolü açıklanıyor. DNA şifresine göre sentezlendiği ve amino asitlerden oluştuğu belirtiliyor. Peptit bağına ve doğada 20 çeşit amino asitin bulunduğu, bunların 8 çeşidinin temel (esansiyel) amino asit olduğu anlatılıyor. Amino asitlerin yapısı (karboksil grubu, amino grubu, radikal grup) ve radikal grubun çeşitliliği belirtiliyor. Dipeptit, tripeptit, polipeptit kavramları açıklanıyor. Savunma (antikor), taşıma (hemoglobin), kasılma (aktin, miyozin), ozmotik basınç (albümün, globülin) ve kan pıhtılaşması (fibrinojen) gibi protein fonksiyonları örneklerle açıklanıyor. Besinlerin kullanım sırası ve vücuttaki oranları karşılaştırılıyor.

Vitaminler organik olup enerji vermezler ve düzenleyici görev yaparlar. Sindirilmezler ve koenzim olarak enzim yapısına katılabilirler. Suda (B, C) ve yağda (A, D, E, K) çözünen vitaminler arasındaki farklar (depolama, eksiklik belirtileri) açıklanıyor. Kalın bağırsaktaki mutualist bakterilerin B ve K vitamini sentezlediği belirtiliyor. Enzimler, biyolojik katalizörler olarak aktivasyon enerjisini düşürür, tepkimeleri hızlandırır ve değişmeden çıkarlar. Substrata özgü olmaları ve az takısıyla isimlendirilmeleri gibi özellikler vurgulanıyor. Enzimlerin çalışma mekanizması (aktif bölge, enzim-substrat kompleksi) gösteriliyor. Enzimleri etkileyen faktörler (sıcaklık, pH, su miktarı) ve denatürasyon olayı açıklanıyor. Enzim ve substrat miktarına bağlı reaksiyon hızları grafiklerle inceleniyor.

Nükleik asitler (DNA ve RNA) ele alınıyor. DNA ve RNA arasındaki farklar (şeker, zincir yapısı, bazlar, eşlenme yeteneği, görevleri) açıklanıyor. Nükleotitlerin yapısı (azotlu organik baz, pentoz şekeri, fosfat) ve bağları (glikozit, ester) gösteriliyor. Bazların pirimidin (sitozin, urasil, timin) ve pürin (adenin, guanin) olarak sınıflandırılması yapılıyor. DNA ve RNA'nın nükleotit polimerleri olduğu belirtiliyor. Son olarak, minerallerin (kalsiyum, demir, iyot, fosfor, sodyum, potasyum) eksikliğinde ortaya çıkan hastalıklar (raşitizm, osteomalazi, tetani, anemi, guatr, büyüme bozukluğu, zeka geriliği, sinir sistemi bozuklukları) kısaca özetleniyor.