Summary
Highlights
Ang araling ito ay tatalakayin kung paano nagkakaroon ng ugnayan ang heograpiya at kultura sa pamumuhay ng mga Pilipino. Ang lokasyon ng isang pamayanan ay may malaking impluwensya sa kanilang kabuhayan at tradisyon. Makikilala rin ang dalawang uri ng pamayanan – ang Ilaya at Ilawod – at kung paano nagpapakita ng natatanging kultura ang mga katulad ng Igorot at Panay Bukidnon.
Ang heograpiya ay tumutukoy sa pisikal na katangian ng isang lugar tulad ng bundok, ilog at dagat. Ang kultura naman ay ang paraan ng pamumuhay ng mga tao, kasama ang kanilang tradisyon, paniniwala at kabuhayan. Ang kapaligiran ay direktang nakakaapekto sa pamumuhay at pinagmulan ng kabuhayan ng mga komunidad.
Ayon kay Jaime Benerasyon, may dalawang uri ng pamayanan sa Pilipinas: ang Ilaya, na matatagpuan sa mataas na bahagi ng lupa o kabundukan, at ang Ilawod, na nasa mababang bahagi tulad ng baybay-dagat. Ang mga pamayanang ito ay nagkakaroon ng ugnayan sa pamamagitan ng kalakalan at palitan ng produkto sa kabila ng kanilang pagkakaiba sa lokasyon at kultura.
Ang Ilaya ay tumutukoy sa mga pamayanang nasa kabundukan, kung saan ang kabuhayan ay nakatuon sa pagsasaka, pangangalaga sa kagubatan, at pangangalaga ng hayop. Dahil malayo sa sentro ng pamilihan, umaasa sila sa sariling produksyon. Mahalaga ang papel ng kagubatan sa kanilang pamumuhay, mula sa pagkain, materyales, hanggang sa pangangaso at pangangalap ng prutas.
Para sa mga ilaya, ang kapaligiran ay hindi lamang pinagkukunan ng kabuhayan kundi bahagi na rin ng kanilang pagkatao. Ang pangangalaga sa kalikasan ay responsibilidad, pinaniniwalaan nilang ito ay minana at dapat ipamana sa susunod na henerasyon. Mahalaga rin ito para sa kanilang proteksyon laban sa sakuna at bahagi ng kanilang kultura at paniniwala.
Ang mga Igorot ay katutubong pamayanan sa Cordillera na kilala sa kanilang matibay na ugnayan sa kalikasan. Kilala sila sa Banawe Rice Terraces na nagpapakita ng kanilang talino at kasanayan sa paggamit ng lupa at tubig. Sila ay may malaking paggalang sa lupa, tubig, at naniniwala sa espiritong naninirahan sa kalikasan.
Ang Binukot ay isang babae sa kultura ng Panay na itinuturing na tagapangalaga ng kaalaman at tradisyon. Kabisado niya ang mga epiko, awit, at kasaysayan ng kanilang pamayanan, na ipinapasa sa susunod na henerasyon sa pamamagitan ng oral na tradisyon. Sila ang nagiging daluyan ng mga kwento at tradisyon na nagpapanatili ng kasaysayan ng pamayanan.
Kasunod ng talakayan, may mga gawain at pagtataya na inihanda upang masuri ang pag-unawa ng mga mag-aaral. Kabilang dito ang paghahambing ng ilaya at ilawod, pag-unawa sa buhay ilaya, pagpuno ng chart, paghahambing ng Igorot at Binukot gamit ang Venn diagram, at pagmumuni-muni sa sariling pagpapahalaga sa kultura. Mayroon ding performance task na paggawa ng infographic tungkol sa ugnayan ng heograpiya at kultura ng isang pangkat etniko.
Ang aralin ay nagtatapos sa pagbibigay-diin na mayaman at iba't iba ang kulturang Pilipino, at malaki ang papel ng kapaligiran dito. Mahalagang igalang at pangalagaan ang kultura ng mga pamayanang ilaya, tulad ng Igorot at Binukot. Isang paalala na ang kultura ay hindi lamang kaalaman kundi bahagi ng pagkatao na dapat ipagmalaki at ingatan.