Summary
Highlights
Ang tula na 'Kay Selya' ay nagpapahayag ng malalim na damdamin ng isang nagmamahal na iniwan ng kanyang minamahal. Ito ay pagpapahayag ng pagsisisi, pangungulila, at alaala ng nakaraan ni Balagtas kay Selya. Sinusubukan niyang aliwin ang sarili sa pamamagitan ng paggunita sa mga dating tagpuan, ngunit nananatiling puno ng kalungkutan ang kanyang puso.
Ang 'Sa Babasa Nito' ay isang paunang bahagi ng Florante at Laura. Hinihiling ni Balagtas sa sinumang babasa ng kanyang tula na unawain at namnamin ito ng mabuti. Inaamin niyang maaaring sa unang tingin ay tila masaklap o hilaw ang kanyang akda, ngunit puno ito ng aral. Hinikayat niya ang mga mambabasa na suriin ang bawat taludtod bago magbigay ng hatol.
Ang kabanatang ito ay naglalarawan ng isang masukal, madilim, at nakakatakot na gubat na puno ng iba't ibang panganib at lungkot. Ang gubat ay may matitinik na dawag, naglalakihang mga kahoy na nagdudulot ng dalamhati, at mga halamang may masakit na tinik. Ito ay tirahan ng mga mababangis na hayop at malapit sa pintuan ng kaharian ng Averno.
Ang tula ay naglalarawan ng isang binatang nakagapos sa puno ng higera sa gitna ng isang mapanglaw na gubat. Siya ay tinuturing na Adonis dahil sa kanyang kagwapuhan. Siya ay nakagapos at naghihirap dahil sa kalupitan at kasamaan ng mundo, isang simbolo ng kawalan ng katarungan at pagsubok na dulot ng kasakiman ng tao.
Ang kabanatang ito ay tungkol sa pagdadalamhati ni Florante na nakakulong at nagdurusa habang inaalala ang kanyang minamahal na si Laura. Ang alaala ni Laura ang nagsisilbing tanging aliw niya. Ngunit nababagabag siya ng ideya na si Laura ay nasa piling na ng kanyang kaaway na si Conde Adolfo, na nagpapakita ng kalungkutan at pangungulila ni Florante.
Ang tula ay tungkol sa matinding paghihinagpis ni Florante dahil sa pagtataksil ng kanyang minamahal na si Laura. Inalala niya ang maalab na pag-aalaga at pagmamahal ni Laura noon. Ngunit ngayon, ang lahat ng alaala ay naglaho na, at si Laura ay isinuko na ang kanyang pag-ibig sa iba. Patuloy ang pagtangis niya, sugatan at walang magawa kundi tanggapin ang kapalaran.
Ang tula ay isang panawagan ni Florante kay Laura sa gitna ng kanyang matinding paghihirap. Nararamdaman niya ang labis na sakit at kalungkutan, at hinihiling niya ang pagdamay ni Laura. Naglalarawan siya ng kanyang kalagayan—sugatan, naliligo sa dugo, at nagdurusa. Ngunit muling natanto ni Florante na si Laura ay wala na sa kanya at ibinigay ang puso kay Conde Adolfo.
Si Aladin, isang Morong mandirigma mula sa Persia, ay napadpad sa gubat. Nagmuni-muni siya sa kanyang lungkot at pagkabagabag, partikular sa kanyang minamahal na si Flerida na nawala sa kanya. Nadama niya ang sakit ng pag-ibig at pagtataksil ng kanyang ama na umagaw kay Flerida. Nagpasiya siyang ipaglaban ang kanyang karapatan laban sa sinumang humadlang, kahit pa ito ay kanyang ama.
Ang kabanatang ito ay naglalaman ng masidhing pagdadalamhati ni Florante habang inaalala ang kanyang yumaong ama. Inilarawan niya ang mga paghihirap na dinanas ng kanyang ama sa kamay ni Conde Adolfo. Nanaghoy si Florante sa malupit na pagkamatay ng kanyang ama at ang kawalang-katarungang dinanas nito. Nais ni Florante na makapiling muli ang kanyang ama sa payapang bayan.
Sandaling tumigil sa pag-iyak si Florante nang marinig niya ang paghihinagpis ng isang Moro (Aladin) na nagkukwento tungkol sa kanyang ama. Kung si Florante ay walang tigil sa pagluha dahil sa pagmamahal sa ama, si Aladin naman ay humihikbi dahil sa matinding galit sa ama na kinuha ang kanyang minamahal na si Flerida.
Ang tula ay tungkol sa isang taong nakagapos na tila nahaharap sa kamatayan sa harap ng dalawang leon. Bagaman inaasahan niya ang pagiging mabagsik ng mga hayop, tila nakadama ang mga ito ng awa sa kanyang kalagayan. Nagdadalamhati siya sa kanyang kapalaran, lalo na dahil sa mga mahal niya na tila kinalimutan siya habang nasa bingit ng kamatayan.
Ang kwento ay umiikot kay Aladin, isang gererong Moro na nakarinig ng mga nakakaawang tag at iyak mula sa kagubatan. Sinundan niya ang boses at sa kanyang pagdating, natagpuan niya ang isang taong nakagapos at nahihirapan, na may dalawang gutom na leon na nakapaligid. Mabilis na lumaban si Aladin gamit ang kanyang tabak upang iligtas ang biktima mula sa kamatayan.
Ang isang magiting na gerero (Aladin) ay tumulong sa isang kaibigan (Florante) na nahulog sa malupit na kalagayan. Matapos magtagumpay sa pakikipaglaban sa mga mababangis na hayop, tinanggal niya ang lubid na gumagapos sa kanyang kaibigan at inalagaan ito. Nang magising ang kaibigan, agad na hinanap si Laura at muling nawalan ng malay. Hinintay ng gerero na magbalik ang kapayapaan sa kanyang kaibigan.
Ang tula na 'Batas ng Langit' ay tungkol sa isang gererong Moro (Aladin) na sumagip sa isang gererong taga-Albanya (Florante) mula sa tiyak na kamatayan. Bagaman magkaaway ang kanilang lahi at sekta, ipinakita ng Moro ang pagkakaroon ng puso at awa. Saklaw ng batas ng langit na ang bawat tao ay may natural na utos na magmalasakit sa kapwa sa oras ng pangangailangan. Ngunit ang Alanyo guero ay hindi lubos na masaya dahil sa nararamdamang hirap at kalungkutan.
Sa kabanatang ito, makikita ang pag-aalaga ni Aladin kay Florante. Kapwa sila nasa kalagitnaan ng matinding pagdurusa. Inalagaan ni Aladin si Florante sa kabila ng kanilang pagkakaiba. Inihatid niya ito sa isang malinis na lugar, pinakain, at tinulungan upang muling makabangon. Nagbantay si Aladin sa magdamag upang ligtas si Florante sa mga mababangis na hayop. Unti-unti ay nagbalik ang lakas ni Florante, subalit hindi nawala ang kalungkutan dahil sa pag-ibig.
Ang kabanatang ito ay naglalaman ng mga alaala ni Florante mula sa kanyang murang edad. Ipinanganak siya sa Albanya, anak nina Duke Briseo at Prinsesa Floresca. Ikinwento niya ang kanyang masayang kabataan, ang paglalaro sa gubat at pamamana. Nagkaroon din siya ng karanasang nagbigay panganib tulad ng muntik na pagdagit sa kanya ng buwitre, kung saan siya iniligtas ng kanyang pinsan na si Menalipo. Ipinapakita nito ang masayang kabataan, pagmamahal ng pamilya, at koneksyon niya sa kalikasan.
Ang tula ay nagsasalaysay ng pangaral ng magulang sa kanilang anak. Ipinapakita rito na ang batang pinalaki sa layaw ay maaaring lumaking mahina at walang tibay ng loob sa harap ng pagsubok. Pinapaliwanag ng tula ang kahalagahan ng pagtitiis at sakripisyo upang maging matatag. Bilang halimbawa, ipinadala si Florante sa Atenas upang matutong magpakatatag at hindi umasa sa luho.
Sa bahaging ito, isinasalaysay ni Florante ang kanyang karanasan habang nag-aaral sa Atenas, kung saan nakilala niya si Adolfo. Si Adolfo ay tinitingala ng lahat, ngunit si Florante ay nakaramdam ng kakaibang pangamba at pagdududa sa tunay na ugali ng kababata. Ipinapakita rito ang pagbabalat-kayo ni Adolfo, na nagpakita ng kabutihan sa simula ngunit may tinatagong masamang hangarin.
Ang kabanatang ito ay tungkol sa tunay na ugali ni Adolfo na lumabas nang nagkaroon ng pagsubok sa Atenas. Nagpakitang-tao lamang siya upang makuha ang respeto. Nang nahigitan na siya ni Florante sa karunungan, nagsimula siyang mainggit. Humantong ang inggit ni Adolfo sa pagtatangkang patayin si Florante habang sila ay nagtatanghal ng dula. Nabunyag ang kanyang tunay na ugali, na puno ng galit at inggit kay Florante.
Ang kabanatang ito ay naglalarawan ng matinding kalungkutan at paghihirap ng isang anak (Florante) matapos matanggap ang liham mula sa kanyang ama. Naghatid ito ng balitang pumanaw na ang kanyang ina, na naging sanhi ng labis na dalamhati at paghihirap. Nahimatay siya sa tindi ng sakit, at sa kanyang paggising, patuloy niyang naranasan ang sakit at kalungkutan dahil sa pagkawala ng mahal sa buhay.
Ang tula na 'Bilin ni Antenor' ay naglalahad ng pamamaalam ni Florante sa kanyang guro na si Antenor bago siya bumalik sa Albanya. Dumating ang sulat mula sa kanyang ama na nag-utos na siya ay umuwi. Binigyan siya ni Antenor ng mahalagang tagubilin, kabilang ang pag-iingat laban kay Conde Adolfo na tinukoy na isang lihim na kaaway. Pinayuhan siya na maging mapanuri, mag-ingat sa mga nagpapakita ng kabaitan ngunit may masamang balak, at maghanda sa anumang laban.
Ang kabanatang ito ay nagsasalaysay ng pagbabalik ni Florante sa Albanya. Agad siyang nagtungo sa bahay ng kanyang ama, ngunit nadama niya ang matinding lungkot dahil sa pagpanaw ng kanyang ina. Sinalubong siya ng yakap at luha ng kanyang ama. Dumating ang isang embahador mula sa Krotona na nagdala ng balitang kinubkob ng kaaway ang Krotona at humihingi ng tulong. Ang hukbo ng kaaway ay pinamumunuan ni Heneral Osmalik.
Ang tula ay nagkukuwento tungkol kay Florante, isang kabataang bayani na isinama ng kanyang ama sa palasyo ng hari ng Krotona. Sinalubong sila ng hari na masaya at nagpahayag ng paghanga kay Florante, itinuturing siya bilang isang gererong matapang na magtatanggol sa Krotona laban sa mga Moro. Ibinigay sa kanya ng hari ang tungkulin bilang heneral ng hukbo, isang malaking responsibilidad. Tinanggap ni Florante ang atas bilang paggalang at pagtupad sa tungkulin.
Ang kabanata ay tumatalakay sa damdamin ni Florante na labis na umiibig kay Laura, isang dilag na may angking kagandahan. Si Laura ay anak ni Haring Linceo. Si Florante ay nagdadalamhati dahil sa kanyang pagkabigo sa pag-ibig at nagmumuni-muni kung bakit siya pinahintulutan ng langit na makita si Laura kung hindi naman siya karapat-dapat. Ang tula ay nagpapakita ng pakikibaka ng damdamin at pagharap sa malupit na katotohanan ng pagtataksil at kabiguan sa pag-ibig.
Ang tula ay naglalahad ng masalimuot na karanasan ng isang taong umiibig (Florante) na puno ng pagkalito at pighati. Sa isang marangyang piging, nakaranas siya ng pagkalito sa kanyang damdamin dahil sa bigat ng kanyang pag-ibig. Nagkaroon siya ng pagkakataong makapanayam ang prinsesang kanyang iniibig (Laura), kung saan kanyang ipinahayag ang malalim na damdamin. Bagaman hindi natugunan ang kanyang pagmamahal, pinabaunan siya ng prinsesa ng isang simbolo ng pag-asa—mga luha na nagpapatunay na ang kanilang pagkikita ay may malalim na damdamin.
Sa tulang ito, isinasalaysay ni Florante ang kanyang pakikipaglaban sa Krotona. Nagpaalam siya kay Laura upang magtungo sa digmaan, puno ng kalungkutan. Naharap niya si Heneral Osmalik at nakipaglaban ng matindi. Pagkatapos ng labanan, napaslang ni Florante si Osmalik at nagtagumpay ang kanyang hukbo. Sinalubong sila ng hari at ng bayan ng Krotona. Ngunit muling sumagi kay Florante ang kalungkutan sa pagpanaw ng kanyang ina.
Matapos ang limang buwang pananatili sa Krotona, nagpasiya si Florante na bumalik sa Albanya dahil sa pagmamahal kay Laura. Sa kanyang pagbalik, nakita niya ang bandila ng mga Moro na sumasakop sa kanyang bayan, pinamumunuan ni Aladin. Natunghayan ni Florante ang isang pulutong ng mga Moro na may dalang isang binibining balak pugutan ng ulo. Sa pagkabahala na baka si Laura iyon, nilusob niya ang mga kaaway. Nalaman niyang si Laura nga ito, na pinaparusahan dahil tumanggi sa pagmamahal ng isang emir. Nang mapalaya ni Florante si Laura, muli silang nagtagpo ng kanilang pag-ibig.
Ang tulang 'Pagtataksil ni Conde Adolfo' ay naglalahad ng mga pangyayari kung saan si Florante ay nakalaya mula sa bilangguan at tinulungan ang hari ng Albanya at ang kanyang ama. Subalit si Conde Adolfo, na naiinggit sa tagumpay ni Florante, ay nagplano ng isang taksil na hakbang upang makamit ang korona at pakasalan si Laura. Nagtagumpay si Adolfo sa kanyang pandaraya, pinatay ang hari at ama ni Florante, at pinilit si Laura na pakasalan siya. Si Florante naman ay ipinakulong at nahulog sa matinding kalungkutan.
Si Aladin, isang prinsipe mula sa Persia, ay nagkukuwento ng kanyang malungkot na karanasan kay Florante sa gitna ng gubat. Nagsimula ang kanyang paghihirap dahil sa pag-ibig kay Flerida. Dahil sa selos at galit ng kanyang amang Sultan, siya ay pinahirapan at ibinilanggo, at ipinag-utos na pugutan siya ng ulo. Sa halip na patayin, siya'y pinalayas mula sa Persia. Sa loob ng anim na taon, nilibot niya ang iba't ibang lugar, puno ng pagdurusa at pangungulila kay Flerida.
Sa kabanatang ito, ibinahagi ni Flerida ang kanyang kwento ng sakripisyo at pagmamahal. Nang malaman niyang papatayin ang kanyang kasintahan (Aladin) na nasa bilangguan, nagmakaawa siya sa hari upang iligtas ito. Napilitan siyang tanggapin ang pag-ibig ng hari upang mailigtas ang buhay ng kanyang sinta. Matapos palayain ang kanyang minamahal, inutusan siya ng hari na umalis. Hindi nagtagal, nagdesisyon si Flerida na umalis, nagdamit-gerero, at tumakas sa palasyo upang hanapin ang kanyang kasintahan. Nakarating siya sa lugar kung saan nailigtas niya si Laura mula sa masamang balak ni Adolfo.
Sa gitna ng kaguluhan, dumating sina Florante at Aladin, na naging sanhi ng pagputol ng pag-uusap nina Laura at Flerida. Nagkita muli ang magkasintahang Florante at Laura, na nagdulot ng pagkawala ng lungkot sa gubat. Isinalaysay ni Laura ang nangyari sa Albanya, kung paano nagsimula si Adolfo ng kaguluhan, pinatay sina Haring Linceo at ang konseho. Pilit niyang pinaibig si Laura, ngunit tumanggi ito. Nang tangkaing pagsamantalahan ni Adolfo si Laura sa gubat, isang palaso mula sa pana ni Flerida ang tumapos sa buhay ni Adolfo, na nagligtas kay Laura.
Sa kabanatang ito, dumating si Menandro sa gubat kasama ang kanyang ehersito upang hanapin si Adolfo. Nagdulot ito ng labis na tuwa at galak sa pagkikita nila ni Florante. Sa pag-uwi sa kaharian, ipinagdiwang ang kasal nina Florante at Laura, maging nina Aladin at Flerida na parehong tumanggap ng binyag. Namatay si Sultan Ali-adab, kaya bumalik si Aladin sa Persia. Samantalang Si Florante ay naupo sa trono bilang hari ng Albanya. Sa kanyang pamumuno, naging mapayapa ang kaharian at nagtagumpay ang buong bayan sa kanilang pagsisikap at pamumuhay ng masagana.