Summary
Highlights
Ang pera ay importanteng bagay sa mundo, at ang abaka, na sa Pilipinas lang matatagpuan sa Asya, ay isa sa pangunahing sangkap nito. Sa Sityo Banli, Sarangani, pangunahing hanapbuhay ang pagkuha ng abaka kahit mahirap at mapanganib ang biyahe patungo dito. Kinailangan ng 4 na oras na biyahe sa gabi at paglalakad ng 6 na oras akyat-panaog sa bundok, kasama ang mga sundalo para sa seguridad, upang marating ang sityo.
Sa Sityo Banli, nakita ni Kara David si Inday at ang kanyang anak na si Marico. Si Manny naman, isang 3 taong gulang na bata, ay may malaking tiyan at pisngi, indikasyon ng malnutrisyon o 'quer core' na dulot ng kakulangan sa protina. Kamote ang pangunahing pagkain ng mga bata sa Banli, na humahantong sa malnutrisyon. Seasonal ang pag-aani ng abaka, kaya minsan lang sa isang taon may pera ang mga farmer.
Ang hibla ng abaka ay isa sa pinakamatibay sa mundo at mula ito sa puno na sa Pilipinas lang matatagpuan sa Asya. Dati'y maraming puno ng abaka, ngunit ngayon kailangan na itong hanapin sa liblib na lugar dahil sa pagkalbo ng kagubatan. Ipinaliwanag ni Mang Tusan ang proseso ng pagkuha ng hibla ng abaka, na kinabibilangan ng pagputol ng puno at pagkuha ng balat upang makuha ang hibla gamit ang isang matibay na makina. Kinaya ito ng batang si Jerson para sa pambili ng gamit sa eskwelahan.
Dahil sa pagkalbo ng mga bundok at kawalan ng lilim, namamatay ang mga abaka na nangangailangan ng tubig at lamig. Mula sa tatlong beses na pag-aani kada taon, naging minsan na lang sa isang taon. Php80 lang ang kinikita ng pamilya ni Mang Tusan kada buwan. Bihira silang makakain ng karne at bigas, maliban sa 'minsan sa isang taon' na anihan.
Para maibenta ang abaka, kailangan itong ibaba sa paanan ng bundok, na anim na oras na kalbaryo. Malaking hamon ang pagdadala ng mabibigat na abaka sa matarik at madulas na daan. Kahit pagod at nagugutom, pursigido si Mang Tusan dahil sa kanyang mga anak. Pagdating sa tindahan, binawas ang dalawang kilo sa abaka ni Mang Tusan, at pagkatapos ay Php400 na lang ang natira sa kanyang kita dahil sa utang. Ito ay ipinangbili niya ng kape, asukal, bigas, at sardinas.
Kinabukasan, si Manny at ang kanyang mga kapatid ay matiyagang naghihintay ng pagkain sa kaldero. Sa wakas, ang mga bata ay nakatikim ng kanin, na bunga ng pagod at pagmamahal. Dahil sa hirap, ang pagkain ng bigas ay 'minsan sa isang taon' lang nila matitikman, sa susunod na anihan ng abaka.