Summary
Highlights
Ang kabihasnan ng Tsina ay umusbong sa rehiyong mataba at mayaman sa agrikultura, partikular sa lambak ng Huang Ho. Tinagurian itong 'ilog ng kabihasnan' ngunit 'ilog ng pighati' rin dahil sa madalas na pagbaha. Ang lokasyon nito ay nagbigay ng yaman ngunit nagdulot din ng pagiging hiwalay ng kanilang kultura dahil sa paligid ng mga bundok, disyerto, at dagat.
Ang kabihasnan ng Tsina ay isa sa pinakamatanda at pinakamatatag sa mundo, na umusbong mahigit 4,000 taon na ang nakalipas sa paligid ng mga ilog Huang Ho at Yangsei. Kilala ito sa mahabang kasaysayan ng dinastiya at malawak na impluwensyang kultural.
Tatlong pangunahing dinastiya ang tinalakay: ang Dinastiyang Xia (2100-1600 BCE), na itinuturing na unang dinastiya; ang Dinastiyang Shang (1600-1046 BCE), ang unang may malinaw na ebidensya ng pagsulat gamit ang oracle bones at mahusay sa paggawa ng bronse; at ang Dinastiyang Zhou (1046-256 BCE), na nagpasimula ng 'Mandate of Heaven' at pinagmulan ng Confucionism at Taoism.
Pangunahing pananim ang bigas sa timog at millet sa hilaga. Bukod dito, pangingisda at pangangaso ang kanilang pinagkukunan ng pagkain. Nakikipagpalitan sila ng seda, porselana, at tsaa sa ibang bansa sa pamamagitan ng Silk Road. Malinaw ang estrukturang panlipunan ng Tsina, na binubuo ng emperador, maharlika, opisyal, magsasaka, manggagawa, mangangalakal, at alipin.
Ang mga pangunahing pilosopiya ay Confucionism (moralidad at respeto), Taoism (pamumuhay ayon sa kalikasan), at Legalism (mahigpit na pamahalaan at batas). Mahalaga rin ang pagpapahalaga sa pamilya at edukasyon, at ang paggamit ng Chinese characters na pundasyon ng kanilang wika.
Ang mga imbensyon ng Tsina ay kinabibilangan ng papel, pulbura (gunpowder), kompas, printing press, seda, at porselana. Ang mga ito ay nagkaroon ng malaking epekto sa edukasyon, giyera, navigasyon, at pagpapalaganap ng kaalaman sa buong mundo.
Nakasentro ang relihiyon sa pagsamba sa mga ninuno (ancestor worship), paniniwala sa yin at yang (balanse ng magkasalungat na puwersa), at paniniwala sa mga Diyos, kalikasan, at espiritu.
Maraming beses bumagsak at bumangon ang kabihasnang Tsina dahil sa digmaan, pananakop ng dayuhan (tulad ng Mongol), kahinaan ng pamahalaan, at katiwalian. Gayunpaman, patuloy itong nakababalik at nananatili sa loob ng libo-libong taon dahil sa katatagan ng kanilang kultura at pamahalaan.