Summary
Highlights
Analiza analfabetyzmu w Drugiej Rzeczypospolitej, szczególnie w porównaniu do mniejszości żydowskiej. Wprowadzenie bezpłatnego szkolnictwa powszechnego i obowiązku szkolnego do 14 roku życia to były kluczowe decyzje. W 1924 roku, z inicjatywy Stanisława Grabskiego, wprowadzono reformę szkolną, w ramach której ograniczono szkoły dla mniejszości narodowych, zastępując je placówkami dwujęzycznymi z obowiązkowym językiem polskim. Następnie, w 1932 roku, Janusz Jędrzejewicz przeprowadził kolejną reformę, dzieląc edukację na dwa stopnie: podstawową 6-letnią szkołę powszechną i 6-letnią szkołę ogólnokształcącą (4 lata gimnazjum i 2 lata liceum lub szkoły zawodowej/pedagogicznej). Ten system podniósł poziom edukacji i przyczynił się do rozwoju polskiej nauki. W przededniu II wojny światowej w Polsce istniały 32 uczelnie wyższe, a życie naukowe koordynowała Polska Akademia Umiejętności w Krakowie.
Polska nauka odnosiła wiele sukcesów. W filozofii wyróżniał się Tadeusz Kotarbiński. W chemii to Ignacy Mościcki, który był bliski Nagrody Nobla. Matematykę reprezentowali Stefan Banach i Hugo Steinhaus, a kryptologię – Marian Rejewski, Henryk Zygalski i Jerzy Różycki, którzy złamali szyfry Enigmy. W medycynie zasłynął Ludwik Hirszfeld, który oznaczał grupy krwi. W technice lotniczej Stanisław Rogalski, Stanisław Wigura i Jerzy Drzewiecki tworzyli serię samolotów sportowych RWD. Stanisław Wigura i Franciszek Żwirko, jako piloci, wygrali międzynarodowe zawody lotnicze w 1932 roku.
Literatura w okresie międzywojennym przeżywała rozkwit. Twórcy tacy jak Stefan Żeromski („Przedwiośnie”) i Władysław Reymont („Chłopi”) cieszyli się dużym autorytetem. Wyróżnili się również Jan Kasprowicz, Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, a także Zofia Kossak-Szczucka, która odegrała ważną rolę w Żegocie podczas wojny. Do awangardy należał Witold Gombrowicz z „Ferdydurke”, a Tadeusz Boy-Żeleński zasłużył się jako tłumacz literatury francuskiej. Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) reprezentował katastrofizm. W latach 20. i 30. debiutował Czesław Miłosz. W poezji dominowała grupa Skamander, z wybitnymi postaciami takimi jak Julian Tuwim, Jan Lechoń i Jarosław Iwaszkiewicz. W muzyce istotne były dzieła Karola Szymanowskiego (balet „Harnasie”, opera „Król Roger”), a światową sławę zyskał tenor Jan Kiepura. Polskie kino adaptowało rodzime dzieła literackie, np. „Moralność pani Dulskiej”, „Znachor” czy „Kariera Nikodema Dyzmy”, a wśród aktorów wyróżniali się Adolf Dymsza i Eugeniusz Bodo.
W sporcie Polska również odnosiła sukcesy. Halina Konopacka zdobyła pierwsze polskie olimpijskie złoto w rzucie dyskiem. Jadwiga Jędrzejewska była wiodącą tenisistką. Janusz Kusociński to biegacz, który jako działacz niepodległościowy zginął w Palmirach podczas II wojny światowej. Stanisław Marusarz był znanym narciarzem. W piłce nożnej pierwszy oficjalny mecz międzynarodowy Polska rozegrała z Węgrami w 1921 roku. Na Mistrzostwach Świata w 1938 roku w meczu z Brazylią Polacy przegrali 6:5, a Ernest Wilimowski strzelił cztery gole, ustanawiając rekord, który został pobity dopiero w 1994 roku. Wilimowski, który w polskiej lidze zdobywał nawet 10 bramek w jednym meczu, po wybuchu wojny został wpisany na volkslistę i grał dla Trzeciej Rzeszy. Za to został uznany za zdrajcę narodu i przez długi czas jego postać była pomijana w polskiej historii, co mocno podkreślał komentator sportowy Bogdan Tomaszewski. Ciekawostką jest to, że Wilimowski miał sześć palców u prawej stopy, co według niektórych miało mu pomagać w zdobywaniu bramek.