Summary
Highlights
Ang Sagada, na kilala sa mga nakabiting kabaong at malamig na klima, ay humaharap ngayon sa matinding pagsubok. Ayon sa mga magsasaka, ang hindi tiyak na klima ay nakakasira sa tradisyonal na kalendaryo ng pagsasaka at nagpapahina sa kanilang kultura sa pagsasaka. Dati, October ang simula ng pagtatanim at December ang anihan, ngunit ngayon, nagbabago na ang mga ito dahil sa pagbabago ng klima. Nagsisimula na silang anihin nang maaga, na nagiging sanhi ng matinding pagkalugi.
Upang labanan ang epekto ng pagbabago ng klima, ang mga kababaihan tulad ni Murli ay nangunguna sa pagpapanatili ng mga kasanayan sa pagsasaka. Pinamumunuan ni Murli ang isang organisasyon na nagtuturo sa mga matatanda at magsasaka ng tribong Kankanaey na gamitin ang 'System of Rice Intensification' (SRI). Ang pamamaraang ito ay nagsisimula sa pagtatanim ng 20-30 araw na palay at may distansya na 15-20 sentimetro. Gumagamit din sila ng organic fertilizers na gawa sa banana stalks at berdeng dahon-dahong damo, na nagpapabuti sa ani at nagpapakanais sa mas maliit na punla ng palay.
Ang isa pang kababaihan ay nagpatuloy sa sinimulan ng kanyang lolo na pagtatanim ng kape. Ang coffee farm na ito, na itinatag ng kanyang lolo na si Jose, ay nagsimulang magpatupad ng integrated farming system noong 1997. Nalaman niya ang posibilidad ng pagtatanim ng Arabica coffee sa ilalim ng mga puno. Ang kanilang farm ay gumagamit ng selective picking at itinuturo sa mga manggagawa ang iba't ibang uri ng ripeness ng kape. Ang coffee farm na ito ay hindi lamang nagbibigay ng alternatibong kabuhayan kundi naghihikayat din sa komunidad na protektahan ang kagubatan, na sumasakop sa 81% ng kanilang ancestral domain, sa pamamagitan ng pagbuo ng agro-forest.
Ang komunidad ay nagtatanim din ng mga binhi ng sustainable agriculture sa mga paaralan at likod-bahay, sinasanay ang kabataan bago nila malimutan ang kanilang mga katutubong gawain at tuluyang iwanan ang kanilang mga sakahan at kagubatan. Layunin nito na panatilihin ang kultura ng agrikultura sa Sagada at ang kanilang tradisyon ng pangangalaga sa kalikasan.