Summary
Highlights
Ang Noli Me Tangere ay isang nobelang nagmulat sa mga Pilipino sa pang-aabuso ng mga Espanyol at naging inspirasyon sa pagkamit ng kalayaan. Tatalakayin sa video ang kaligirang pangkasaysayan nito, ang mga karanasan ni Rizal sa pagsulat, at ang papel nito sa himagsikan.
Si Dr. Jose Rizal, isinilang noong Hunyo 19, 1861 sa Calamba, Laguna, ay nag-aral ng medisina sa Maynila at ipinagpatuloy ang pag-aaral sa Espanya. Doon niya sinimulan ang pagsusulat ng Noli Me Tangere sa edad na 24, na inialay niya sa Inang Bayan upang ilarawan ang 'cancer ng lipunan' sa ilalim ng pamamahala ng mga Espanyol. Ang pamagat na Latin ay nangangahulugang 'Huwag Mo Akong Salingin', hango sa Ebanghelyo ni San Juan.
Nagkaroon si Rizal ng inspirasyon sa pagsulat ng Noli Me Tangere matapos basahin ang 'The Wandering Jew' ni Eugene Sue, 'Uncle Tom's Cabin' ni Harriet Beecher Stowe, at ang Bibliya. Ang mga aklat na ito ang nagtulak sa kanya na lumikha ng nobela na maglalarawan sa pang-aapi ng mga Kastila at gigising sa damdaming makabayan ng mga Pilipino.
Sinimulan ni Rizal ang pagsusulat ng Nobela noong 1884 sa Madrid, na orihinal na binalak na isang collaborative na proyekto, ngunit tinapos niya ito nang mag-isa. Ipinagpatuloy niya ang pagsulat sa Paris at tinapos ang huling bahagi sa Alemanya. Ang paglilimbag ay naging pahirapan dahil sa kakulangan ng pondo, ngunit tinulungan siya ni Dr. Maximo Viola na nagpahiram ng 300 piso. Nalimbag ang 2,000 kopya sa Berlin noong Marso 21, 1887.
Hinangaan ng marami ang Noli Me Tangere, kabilang si Ferdinand Blumentritt, ngunit kinagalitan din ito ng mga pari, lalo na ni Padre Salvador Font, na nagpabawal ng pagpapakalat nito sa Pilipinas noong Disyembre 29, 1887. Ipinaliwanag ni Rizal sa isang liham kay Blumentritt na isinulat niya ang nobela upang ipagtanggol ang mga Pilipino, ilahad ang katotohanan ng lipunan, ilantad ang maling paggamit ng relihiyon at ang kasamaan ng pamahalaan, at ilarawan ang kahirapan ng buhay ng mga Pilipino.
Sa kabila ng mga babala, bumalik si Rizal sa Pilipinas upang alamin ang epekto ng kanyang nobela, operahan ang kanyang ina, at unawain ang katahimikan ni Leonor Rivera. Ipinatawag siya ni Gobernador Heneral Emilio Terrero sa Malacañang dahil sa nilalaman ng nobela, ngunit idiniin ni Rizal na katotohanan lang ang kanyang isinulat. Dahil sa banta sa kanyang seguridad, umalis siya muli ng Pilipinas noong Pebrero 3, 1888. Ipinagtanggol niya ang Noli Me Tangere laban sa mga kritiko sa pamamagitan ng mga akdang tulad ng 'La Vision del Fray Rodriguez' at 'Por Telefono'.
Ang Noli Me Tangere ay higit pa sa isang nobela; ito ay isang makasaysayang akda na nagmulat sa mga Pilipino sa pagmamalupit ng mga Kastila. Nagsilbi itong lunsaran upang ipakita ang katotohanan, ilantad ang sakit ng lipunan, at itaguyod ang damdaming makabayan, na nagdulot ng paggising sa diwa ng kalayaan at pagmamahal sa bayan.