Summary
Highlights
Mustafa Kemal Atatürk'ün doğum tarihi 1881 olarak bilinse de, doğum günü kesin olarak bilinmemektedir. Kendisi 19 Mayıs'ı doğum günü olarak kabul etmiştir. Annesi Zübeyde Hanım, babası Ali Rıza Efendi'dir. Konya Karaman civarından Selanik'e yerleşmiş Konyar Türkmenleri/Kocacık Yörükleri soyundan gelmektedir. Ümmü Gül adında bir süt annesi olmuştur ve Fatima, Ömer, Naciye gibi küçük yaşta vefat eden kardeşleri vardır. Sadece Makbule Hanım uzun yaşamış ve Serbest Fırka'ya üye olmuştur. Latife Hanım ile kısa süreli bir evlilik yapmış ancak çocuğu olmamıştır. Sabiha Gökçen, Afet İnan, Rukiye, Nebile ve Ülkü Adatepe gibi evlatlıkları (manevi çocukları) olmuştur.
Mustafa Kemal, annesinin isteğiyle Mahalle Mektebi'ne, ardından daha modern bir eğitim veren Şemsi Efendi Okulu'na gitmiştir. Babası Ali Rıza Efendi'nin vefatından sonra Selanik Mülkiye Rüşdiyesi'ne başlamış ancak askerlik mesleğine ilgi duyduğu için Selanik Askeri Rüşdiyesi'ne geçmiştir. Burada matematik öğretmeni, kendisine 'Kemal' adını vermiştir. Manastır Askeri İdadisi'nde Namık Kemal ve Mehmet Emin Yurdakul'un şiirlerinden etkilenmiştir. Tarih öğretmeni Mehmet Tevfik Bilge'ye minnet borcu olduğunu belirtmiştir. Darülfünun ve Harp Akademisi'nden mezun olduktan sonra ilk görev yeri Şam 5. Kolordu olmuştur. 31 Mart darbesinde ilk kez tarih sahnesine çıkmış, Picardi Manevraları'na katılmış, Trablusgarp, Balkan, Çanakkale, Kafkas, Suriye-Filistin cephelerinde ve Kurtuluş Savaşı'nda görev almıştır. Sofya'da askeri ataşelik yapmıştır.
Fikir hayatını etkileyen yerli isimler arasında Namık Kemal ('Türk milletinin yüzyıllardır beklediği ses'), Tevfik Fikret ('inkılap ruhunu ondan aldım'), Ziya Gökalp ('fikirlerimin babasıdır') ve Mehmet Emin Yurdakul (milliyetçi şair) bulunmaktadır. Yabancı düşünürlerden ise Montesquieu, Voltaire ve Jean-Jacques Rousseau'dan etkilenmiştir.
Mustafa Kemal'in en büyük eseri Türkiye Cumhuriyeti'dir. Bununla birlikte, çeşitli kitaplar ve yazılar kaleme almıştır. Bunlar arasında en bilineni Nutuk'tur. Ayrıca geometri kitabı yazarak birçok matematik terimini Türkçeleştirmiştir. Afet İnan ile birlikte bir vatandaşlık kitabı da yazmıştır. Nutuk, 1919-1927 yılları arasındaki olayları ele alır ve '19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktım' ifadesiyle başlayıp Gençliğe Hitabe ile sona erer. Üç bölümden oluşur: Milli Mücadele'nin örgütlenme dönemi (1919-1920), Kurtuluş Savaşı ve TBMM dönemi (1920-1923), devrimler dönemi (1923-1927). Nutuk, Osmanlıca yazılmıştır ve gelirleri Türk Hava Kurumu'na bırakılmıştır.
Atatürk, İş Bankası hisselerinden gelen gelirleri ve bazı gayrimenkullerini Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu gibi kurumlara bırakmıştır. Çocuklarına, manevi evlatlarına ve çeşitli belediyelere de miras bırakmıştır. Vasiyeti, noterlerde herkesin görebileceği şekilde asılıdır. Türkiye'deki ilk Atatürk anıtı İstanbul Sarayburnu'nda bulunmaktadır. Atatürk hakkında yazılmış önemli eserler arasında Andrew Mango'nun 'Modern Türkiye'nin Kurucusu', Falih Rıfkı Atay'ın 'Çankaya', Şevket Süreyya Aydemir'in 'Tek Adam'ı ve Samim Kocagöz'ün 'Dolu Dizgin Kalpaklılar'ı yer almaktadır. Kurtuluş Savaşı ve Atatürk dönemi ile ilgili birçok eser günümüzde de okunmaya devam etmektedir.